Qısa cavab
Koksaki virusu uşaqlarda əl-ayaq-ağız xəstəliyinə səbəb olan geniş yayılmış virus infeksiyasıdır. Adətən qızdırma, boğaz ağrısı, ağızda ağrılı yaralar, əl içində və ayaqlarda xırda qabarcıqlarla özünü göstərir. Spesifik müalicəsi yoxdur. İstirahət, bol maye və əlamətləri yüngülləşdirən tədbirlər kifayət edir, antibiotik isə təsir etmir.
Mövzu üzrə video ·
Uşaqlarda bu əlamətlər varsa, koksaki virusu ola bilər!
Koksaki virusu necə yoluxur?
Virus öskürək və asqırma zamanı damcı yolu ilə, həmçinin tüpürcək, qabarcıqların içindəki maye və nəcis vasitəsilə keçir. Bağça və məktəb kimi kollektivlərdə sürətlə yayılır. Xəstəlik daha çox 5 yaşdan kiçik uşaqlarda rast gəlinir, amma böyük uşaqlar və böyüklər də yoluxa bilər. Virus uşaq sağaldıqdan sonra da bir müddət nəcislə xaric olunur. Ona görə əl gigiyenası xəstəlik keçəndən sonra da vacibdir.
Hansı əlamətlər olur?
- qızdırma, çox vaxt ilk əlamət kimi;
- boğaz ağrısı, udqunmanın çətinləşməsi, bəzən ağzı açmaqda çətinlik;
- ağız boşluğunda (dildə, damaqda, yanaqların iç səthində) ağrılı yaralar;
- əl içində, ayaqlarda, ayaqaltında, körpələrdə isə sağrı nahiyəsində xırda qabarcıqlar və ya qırmızı səpkilər;
- iştahsızlıq, halsızlıq, narahatlıq.
Bəzi uşaqlarda səpkilər bədənin başqa yerlərində də yaranır, bəzən qaşınır. Buna görə Koksaki su çiçəyi və ya allergik reaksiya ilə qarışdırıla bilər. Boğazın kəskin qızarması, ağızda yaralar və ağzı açmaqda çətinlik (herpangina) Koksaki virusu üçün tipik əlamətlərdəndir. Diaqnozu həkim müayinə ilə təsdiqləyir.
Evdə nə etmək lazımdır?
- İstirahət. Uşaq qızdırması keçənə qədər evdə dincəlsin.
- Bol maye. Ağızdakı yaralar ağrılı olduğu üçün uşaq içməkdən imtina edə bilər. Suyu tez-tez, kiçik qurtumlarla verin. Sərin və yumşaq qidalar daha rahat qəbul olunur, turş, duzlu və ədviyyatlı yeməklər isə ağrını artırır.
- Qızdırma və ağrıya nəzarət. Həkimin tövsiyəsi ilə uşağın yaşına və çəkisinə uyğun qızdırmasalıcı və ağrıkəsici vermək olar.
- Antibiotik verməyin. Gülnar Nəcəfovanın vurğuladığı kimi, Koksaki zamanı ən çox edilən səhvlərdən biri uşağa antibiotik başlamaqdır, bəzən də valideynlər bunu evdə özbaşına edir. Koksaki virus infeksiyasıdır və antibiotik ona təsir etmir.
- Gigiyena. Əlləri tez-tez sabunla yuyun, uşağın oyuncaqlarını və tez-tez toxunulan səthləri təmizləyin. Uşağın kollektivə nə vaxt qayıda biləcəyini həkimlə məsləhətləşin.
Uşaqların çoxu 7–10 gün ərzində sağalır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?
- uşaq ağrıya görə su içmirsə, sidiyi azalıbsa, ağzı quruyubsa, ağlayanda göz yaşı gəlmirsə (susuzlaşma əlamətləri);
- qızdırma 3 gündən çox davam edirsə;
- uşaq həddən artıq yuxulu və süstdürsə, güclü baş ağrısından şikayət edirsə, boynu sərtləşibsə, qıcolma keçiribsə;
- körpə 6 aylıqdan kiçikdirsə və ya uşağın immun sistemi zəifdirsə;
- əlamətlər 10 gün ərzində yaxşılaşmırsa.
Əlamətlər uşağın yaşına və vəziyyətinə görə fərqlənə bilər. Özbaşına dərman istifadə etmək əvəzinə pediatrın qiymətləndirməsi daha doğrudur.
Bu yazı maarifləndirmə məqsədi daşıyır və həkim müayinəsini əvəz etmir.